Πανελλήνιες Εξετάσεις Θέματα 2026: Λατινικά Προσανατολισμού – Ενδεικτικές Απαντήσεις

ΚΕΙΜΕΝΑ

Atilius Rēgulus, cum Poenos in Africā funderet, ad senātum scripsit mercenarium suum discessisse et ab eo desertum esse rus; id senatui publice curāri placuit, quoniam Rēgulus aberat. Scipiōnis filiae ex aerario dotem accepērunt, quia nihil illis reliquerat pater. Aequum mehercule erat populum Rōmānum tribūtum Scipiōni conferre, cum a Carthagine semper tribūtum ipse exigeret.

Porcia, Bruti uxor, cum viri sui consilium de interficiendo Caesare cognovisset, cultellum tonsorium quasi unguium resecandōrum causā poposcit eōque velut forte elapso se vulnerāvit. Clamōre deinde ancillārum in cubiculum vocātus Brutus ad eam obiurgandam vēnit, quod tonsōris praeripuisset officium. Cui secrēto Porcia «non est hoc» inquit «temerarium factum meum, sed certissimum indicium amōris mei erga te tale consilium molientem.

 

Α1. Να γράψετε στο τετράδιό σας τη μετάφραση των αποσπασμάτων: «Atilius Rēgulus … reliquerat pater» και « Porcia, Bruti uxor … praeripuisset officium».

Μονάδες 20

 

Ο Ατίλιος Ρήγουλος, όταν έτρεπε σε φυγή τους Καρχηδονίους στην Αφρική, έγραψε στη Σύγκλητο ότι είχε φύγει ο μισθωτός εργάτης του και ότι ο αγρός (του) είχε εγκαταλειφθεί απ’ αυτόν· στη Σύγκλητο φάνηκε καλό αυτός ( = ο αγρός) να καλλιεργηθεί με τη φροντίδα του κράτους, επειδή ο Ρήγουλος απουσίαζε. Οι κόρες του Σκιπίωνα πήραν προίκα από το δημόσιο ταμείο, επειδή ο πατέρας (τους) δεν είχε αφήσει τίποτε σε εκείνες.

Η Πορκία, η σύζυγος του Βρούτου, όταν έμαθε το σχέδιο του άντρα της να σκοτώσει τον Καίσαρα, ζήτησε ένα μαχαιράκι (ή: ξυράφι) μανικιουρίστα δήθεν για να κόψει τα νύχια της και αυτοτραυματίστηκε μ’ αυτό, καθώς της γλίστρησε δήθεν τυχαία. Έπειτα ο Βρούτος, αφού κλήθηκε στην κρεβατοκάμαρά (της) από τα ξεφωνητά των υπηρετριών, ήρθε για να τη μαλώσει, επειδή τάχα είχε κλέψει την τέχνη του μανικιουρίστα.

 

Β1. Για καθεμία από τις προτάσεις της Στήλης Α να σημειώσετε το γράμμα της Στήλης Β που αντιστοιχεί στην ορθή απάντηση.

Στήλη Α	Στήλη Β
1. Πηγή έμπνευσης του Βεργιλίου αποτελεί ο	α. Ησίοδος. β. Αρχίλοχος. γ. Όμηρος.
2. Οι δύο πιο γνωστοί Ρωμαίοι κωμωδιογράφοι είναι οι	α. Πλαύτος και Τερέντιος. β. Πλαύτος και Τίβουλλος. γ. Πλίνιος και Τερέντιος.
3. Η περίοδος της «ρωμαϊκής ειρήνης» (pax Romana) αρχίζει με τον	α. Κικέρωνα. β. Οκταβιανό. γ. Μάρκο Αντώνιο.
4. Στην ιστορική μονογραφία διέπρεψε ο Ρωμαίος ιστορικός	α. Σαλλούστιος Κρίσπος. β. Έννιος. γ. Ιούλιος Καίσαρ.
5. Σύμφωνα με τον Βεργίλιο, την «αιώνια πόλη» ίδρυσε ο	α. Ίουλος. β. Ρωμύλος. γ. Αγχίσης.

 

Μονάδες 10

 

1 – γ

2 – α

3 – β

4 – α

5 – β

Β2. Να αντιστοιχίσετε τις λατινικές λέξεις της Στήλης Α με τις ετυμολογικά συγγενείς λέξεις της ελληνικής της Στήλης Β. (Στη Στήλη Β δύο λέξεις περισσεύουν).

Στήλη Α	Στήλη Β
1. dotem	α. αναφορά
2. reliquerat	β. σειρήνα
3. conferre	γ. νυχοκόπτης
4. unguium	δ. επικριτικός
5. secrēto	ε. προδοσία
	στ. δόξα
	ζ. ελλιπής

 

Μονάδες 10

 

1 – ε

2 – ζ

3 – α

4 – γ

5 – δ

 

Γ1. Nα γράψετε τους τύπους που ζητούνται για καθεμία από τις παρακάτω λέξεις / συνεκφορές:

senātum : τη γενική πτώση, στον ίδιο αριθμό

rus : την αιτιατική πτώση, στον άλλο αριθμό

id : τη γενική πτώση, στο θηλυκό γένος, στον άλλο αριθμό

dotem : τη γενική πτώση, στον άλλο αριθμό

illis : την ονομαστική πτώση, στο ουδέτερο γένος, στον ίδιο αριθμό

aequum : τους άλλους δύο βαθμούς του επιθέτου, στο ίδιο γένος, στον ίδιο αριθμό και στην ίδια πτώση

populum : την κλητική πτώση, στον ίδιο αριθμό

viri : τη γενική πτώση, στον άλλο αριθμό

cultellum tonsorium : την αφαιρετική πτώση, στον ίδιο αριθμό

ancillārum : τη δοτική πτώση, στον άλλο αριθμό

certissimum : τον θετικό βαθμό του επιρρήματος

tale consilium : την ονομαστική πτώση, στον άλλο αριθμό

Μονάδες 15

 

senatum : senatus

rus : rura

id : earum

dotem : dotium

illis : illa

Aequum : (συγκριτικός) aequius, ( υπερθετικός) aequissimum

populum : popule

viri : virorum

cultellum tonsorium : cultello tonsorie

ancillarum : ancillae

certissimum : certe

tale consilium : talia consilia

 

 

 

Γ2α. Να εντοπίσετε και να γράψετε τις μετοχές του δεύτερου κειμένου (μονάδες 3). Στη συνέχεια, για καθεμία από τις μετοχές να γράψετε το απαρέμφατο ενεστώτα, στην ίδια φωνή (μονάδες 3).

Μονάδες 6

 

elapso – elabi

vocatus – vocari

molientem – moliri

 

Γ2β. Nα γράψετε τους τύπους που ζητούνται για καθέναν από τους παρακάτω ρηματικούς τύπους:

scripsit : τη γενική του γερουνδίου

discessisse : το α΄ πληθυντικό πρόσωπο της υποτακτικής του ενεστώτα, στην ίδια φωνή

aberat : τη μετοχή του ενεστώτα, στην ονομαστική ενικού, στο αρσενικό γένος

accepērunt : την αιτιατική στο σουπίνο

conferre : το β΄ ενικό πρόσωπο της προστακτικής του μέλλοντα, στην ίδια φωνή

exigeret : το α΄ πληθυντικό πρόσωπο της οριστικής του παρακειμένου, στην ίδια φωνή

interficiendo : το γ΄ ενικό πρόσωπο της οριστικής του μέλλοντα, στην ενεργητική φωνή

vulnerāvit : το β΄ πληθυντικό πρόσωπο της οριστικής του παρατατικού, στην ίδια φωνή

vēnit : το γ΄ πληθυντικό πρόσωπο της υποτακτικής του υπερσυντελίκου

Μονάδες 9

Μονάδες 15

scripsit : scribendi

discessisse : discedamus

aberat : absens

accepērunt : acceptum

conferre : conferto

exigeret : exegimus

interficiendo : interficiet

vulneravit : vulnerabatis

vēnit : venissent

 

Δ1α. Να αναγνωρίσετε συντακτικά τους παρακάτω όρους:

ab eo: είναι ……………………. στο …………………….

curāri: είναι ……………………. στο …………………….

semper: είναι ……………………. στο …………………….

uxor: είναι ……………………. στο …………………….

temerarium: είναι ……………………. στο …………………….

amōris: είναι ……………………. στο …………………….

Μονάδες 12

 

ab eo :  εμπρόθετος προσδιορισμός του ποιητικού αιτίου στο « desertum esse»

curari : τελικό απαρέμφατο ως υποκείμενο στο απρόσωπο ρήμα « placuit»

semper : επιρρηματικός προσδιορισμός που δηλώνει χρόνο  στο « exigeret»

uxor : παράθεση στο « Porcia» ( ομοιόπτωτος ονοματικός προσδιορισμός)

temerarium : επιθετικός προσδιορισμός στο « factum»

amōris: γενική αντικειμενική στο «indicium»

 

Δ1β. «cum Poenos in Africā funderet»: Να αντικαταστήσετε τον προσδιορισμό του τόπου με τον κατάλληλο τύπο των λέξεων Roma, Athenae, Carthago, ώστε να δηλώνεται η ίδια επιρρηματική σχέση.

Μονάδες 3

Μονάδες 15

 

in Africa: εμπρόθετος επιρρηματικός προσδιορισμός που δηλώνει στάση σε τόπο στο ρήμα funderet

Romae

Athenis

Carthagine

 

Δ2α. «cum viri sui consilium de interficiendo Caesare cognovisset»: Να αναγνωρίσετε το είδος της δευτερεύουσας πρότασης (μονάδα 1), να δηλώσετε τη συντακτική της λειτουργία (μονάδα 1), τον τρόπο εισαγωγής της (μονάδα 1) και να αιτιολογήσετε τον τρόπο εκφοράς της (μονάδες 2). Στη συνέχεια, να συμπτύξετε τη δευτερεύουσα πρόταση στην αντίστοιχη μετοχή (μονάδες 2).

Μονάδες 7

Είναι δευτερεύουσα επιρρηματική χρονική πρόταση.

• Λειτουργεί ως επιρρηματικός προσδιορισμός του χρόνου στο ρήμα εξάρτησης «poposcit».
• Εισάγεται με τον ιστορικό ή διηγηματικό σύνδεσμο cum που χρησιμοποιείται για τις διηγήσεις του παρελθόντος.
• Εκφέρεται με έγκλιση υποτακτική, γιατί ο ιστορικός-διηγηματικός σύνδεσμος cum υπογραμμίζει τη βαθύτερη σχέση της δευτερεύουσας με την κύρια πρόταση και δημιουργεί μια σχέση αιτίου και αιτιατού ανάμεσά τους (είναι φανερός ο ρόλος του υποκειμενικού στοιχείου που υπάρχει στην υποτακτική). Συγκεκριμένα χρόνου υπερσυντελίκου (cognovisset),γιατί εξαρτάται από ρήμα ιστορικού χρόνου (poposcit: ιστορικός παρακείμενος) και σύμφωνα με την ακολουθία των χρόνων εκφράζει το προτερόχρονο στο παρελθόν.

Σύμπτυξη της δευτερεύουσας πρότασης cum viri sui consilium de interficiendo Caesare cognovisset σε μετοχή:

viri sui consilio de interficiendo Caesare cognito

 

Δ2β. «Brutus ad eam obiurgandam vēnit»: Να δηλώσετε τον προσδιορισμό του σκοπού με:

α) τελική πρόταση (μονάδες 3)

β) σουπίνο (μονάδες 2)

γ) εμπρόθετη γενική του γερουνδίου (μονάδες 3)

Μονάδες 8

Μονάδες 15

α) Brutus venit ut eam obiurgaret

β) Brutus venit eam obiurgatum

γ) Brutus venit eam obiurgandi causa / gratia

 

Οι διδάσκοντες

Ζαννής Κισσούδης

Νίκη Κομνηνού